Đá Opal Giá Bao Nhiêu? 6 Yếu Tố Định Giá Và Cách Nhận Biết

Vì sao giá Opal chênh nhau tới hàng trăm lần

Cùng là Opal, cùng cỡ viên, nhưng viên này vài trăm nghìn còn viên kia vài chục triệu. Khoảng cách đó đến từ vài yếu tố định giá rất cụ thể, phần lớn bạn kiểm tra được bằng mắt ngay tại quầy. Bài này trả lời hai câu hay đi cùng nhau: đá Opal giá bao nhiêu thì hợp lý, và nhận biết Opal thật thế nào.

Với Ruby hay Sapphire, nhìn màu rồi nhìn độ sạch là ước được khoảng giá. Opal khác hẳn: giá trị nằm ở play-of-colour, dải màu nhảy múa bên trong đá khi ánh sáng đổi góc. Theo GIA, chất lượng Opal xét qua màu sắc (nền đá và play-of-colour), hoa văn và độ trong; dải màu phải thật rực mới được xếp hạng cao, còn nền đục hay sữa thì kéo giá trị xuống. Vì bám vào một hiện tượng khó định lượng như vậy, hai viên trông na ná nhau dưới đèn cửa hàng vẫn có thể cách nhau cả chục lần về tiền. Phần nền tảng có ở bài Đá Opal: viên ngọc quý lấp lánh và bí ẩn của thiên nhiên.

Sáu yếu tố quyết định giá Opal

1. Nền đá

Nền đá (body tone) là màu phông phía sau dải màu, đo theo thang N1 đến N9: N1 đen tuyền, N9 trắng. N1 đến N4 là Black Opal, N7 trở đi là nền sáng. Nguyên tắc rất gọn: nền càng tối, dải màu càng bật, giá càng cao. GIA xếp Black Opal vào nhóm hiếm nhất đúng vì độ tương phản này.

2. Độ rực và màu chủ đạo

Kế đến là chất lượng bản thân dải màu: phủ bao nhiêu phần mặt đá, rực tới đâu, màu nào trội. GIA xếp dứt khoát: đỏ đáng giá nhất, kế đến cam, rồi mới tới lục. Viên bắt được dải đỏ rõ và đều sẽ bỏ xa viên chỉ có lam và lục.

3. Hoa văn

Hoa văn là cách các mảng màu sắp xếp. GIA gọi tên vài kiểu: pinfire (đốm nhỏ sát nhau), harlequin (mảng rộng, có góc cạnh), flame (dải đỏ quét ngang), peacock (lam và lục). Harlequin hiếm nhất, được trả giá cao nhất.

4. Loại Opal và vùng mỏ

Thứ tự quen thuộc trên thị trường quốc tế: Black Opal (Lightning Ridge, Úc), Boulder Opal (Queensland, Opal bám trên đá nền nâu), Crystal Opal, White Opal, rồi Fire Opal (Mexico, cam đỏ, nhiều viên không có play-of-colour). Riêng Opal Ethiopia vùng Welo cho dải màu rất rực mà giá mềm hơn hẳn.

5. Carat và kiểu cắt

Opal mềm nên gần như luôn mài cabochon thay vì cắt giác. Với hàng đẹp, đơn giá mỗi carat tăng theo kích thước chứ không đứng yên; còn viên to mà lớp màu mỏng thì carat lớn cũng không cứu được giá.

6. Đá nguyên khối hay đá ghép

Đây là chỗ người mua hụt tiền nhất. Opal doublet là lát Opal mỏng dán lên nền sẫm; triplet thì lát Opal kẹp giữa nền sẫm và một vòm thạch anh hoặc thuỷ tinh trong. Cả hai vẫn là Opal thật về vật liệu, nhưng GIA nói thẳng chúng chỉ bán được một phần nhỏ so với đá nguyên khối.

Vậy đá Opal giá bao nhiêu

Opal không có bảng giá chuẩn kiểu vàng. Bảng dưới là mặt bằng thị trường quốc tế, xếp theo tầng tương đối để bạn biết mình đang đứng ở đâu khi hỏi giá.

Loại Opal	Nền đá	Tầng giá	Ghi chú
Black Opal (Úc)	N1 đến N4	Cao nhất	IGS: fine đến extra fine, vài nghìn tới vài chục nghìn USD mỗi carat
Boulder Opal (Úc)	Tối, có đá nền	Cao	Màu bám trên đá mẹ
Crystal Opal	Trong, bán trong	Trung bình đến cao	Bật giá khi có sắc đỏ
White Opal, nền sáng	N7 đến N9	Trung bình	Phổ biến nhất trong trang sức
Opal Ethiopia (Welo)	Sáng, hydrophane	Trung bình thấp	IGS: khoảng 10% giá Opal Úc cùng cỡ cùng chất
Fire Opal (Mexico)	Cam, cam đỏ	Thấp đến trung bình	Bán theo độ trong và thuần màu
Opal doublet, triplet	Nền dán nhân tạo	Thấp	GIA: một phần nhỏ so với đá nguyên khối
Common opal, potch	Không play-of-colour	Thấp nhất	Đá trang trí

Opal quý ở Việt Nam gần như toàn bộ là hàng nhập, nên giá bán lẻ trong nước còn cộng chi phí nhập, chế tác, kiểm định.

Năm cách nhận biết Opal thật với đá ghép và đá nhân tạo

Nhìn cạnh viên đá trước

Opal nguyên khối có màu và cấu trúc chạy liền từ mặt xuống đáy. Đá ghép lộ một đường ranh phẳng, thẳng tắp giữa lớp Opal và lớp nền, nhìn nghiêng là thấy ngay bằng mắt thường. Triplet còn thêm lớp vòm trong suốt phủ trên.

Soi hoa văn dưới kính lúp

Đây là cách bắt Opal nhân tạo hiệu quả nhất. Soi mặt đánh bóng dưới ánh sáng phản chiếu, mảng màu của đá nuôi phòng thí nghiệm thường hiện lên một mạng ô đều đặn, giới ngọc học gọi là kiểu da thằn lằn hoặc lưới mắt cáo. Nhìn từ cạnh, các mảng màu còn xếp thành cột dọc, thứ gần như không gặp ở Opal tự nhiên.

Xem độ đều của các mảng màu

Opal tự nhiên hình thành hỗn độn: mảng to nhỏ lẫn lộn, phân bố lệch. Opal nhân tạo thì mảng đều kích thước, trải đều khắp mặt đá; đều quá mức là dấu hiệu đáng ngờ. Nhiều loại còn tẩm nhựa polymer để kết dính hạt silica, chất không có trong Opal tự nhiên và thường khiến đá nhẹ hơn.

Cẩn thận với nước

Phần lớn Opal Ethiopia là hydrophane, tức hút nước: ngâm nước thì đá chuyển trong và tạm mất play-of-colour, khô lại màu trở về nhưng có rủi ro nứt. Đó là đặc tính dòng đá, không phải dấu hiệu hàng giả. GIA còn cảnh báo ngâm nước lâu làm yếu lớp keo trong doublet và triplet. Nói cách khác: đừng thả viên Opal vào cốc nước để thử thật giả.

Đọc kỹ giấy kiểm định

Tờ giấy cần nói rõ ba điều: tự nhiên hay tổng hợp, nguyên khối hay ghép, có xử lý gì không. Một tờ chỉ ghi mỗi chữ Opal thì chưa đủ để yên tâm về giá. Tại GNJ, đá quý được kiểm định tại PNJLab, DOJILab hoặc phòng kiểm định trong nước theo yêu cầu của khách.

Giữ Opal không nứt

Opal là silica ngậm nước, giữ tới khoảng một phần năm khối lượng là nước, nên vừa mềm vừa nhạy với môi trường. GIA ghi độ cứng Opal khoảng 5 đến 6,5 trên thang Mohs, thấp hơn Ruby, Sapphire và cả thạch anh, nghĩa là bụi cát cũng làm xước được. Bốn việc nên nhớ theo GIA:

• Rửa bằng nước ấm pha xà phòng nhẹ; tránh máy siêu âm và máy hơi nước.
• Tránh nhiệt cao và sốc nhiệt, vì Opal tự nhiên có thể nứt.
• Cất riêng, đừng để chung với Kim Cương, Ruby, Sapphire, Ngọc Lục Bảo.
• Nếu là đá ghép, tuyệt đối không ngâm nước lâu.

Vì vậy Opal hợp mặt dây và bông tai hơn nhẫn đeo thường xuyên.

Xem Opal tại GNJ

Hỏi ba câu này là bạn ra khỏi nhóm dễ bị hớ giá: nguyên khối hay đá ghép, nền đá ở khoảng nào trên thang N1 đến N9, đá từ mỏ nào.

Chọn Opal làm quà sinh tháng 10 thì đọc thêm Đá quý cho người sinh tháng 10 — Opal. Thích vẻ mờ sữa kiểu Opal nhưng muốn đá cứng hơn để đeo hằng ngày thì xem Sapphire Cháo — Opalescent Sapphire. Mẫu đang có ở bộ sưu tập Opal của GNJ, hoặc nhắn Zalo 0916 798 168 — mình nói rõ viên nào nguyên khối, viên nào không.

Nguồn tham khảo

• GIA — Opal Quality Factors
• GIA — October Birthstones
• IGS — Opal Buying Guide
• Geology.com — Synthetic Opal

Tác giả

Phượng Đá Quý — sinh ra và lớn lên tại Lục Yên, vùng đất ngọc nổi tiếng nhất Việt Nam. Gia đình hai thế hệ làm nghề đá quý: bố mẹ gần 35 năm, Phượng tiếp nối hơn 5 năm. Đá tại GNJ chọn trực tiếp từ nguồn, kiểm định theo yêu cầu, hoàn tiền nếu không đúng mô tả. Showroom 259 Nguyễn Văn Linh, Long Biên, Hà Nội. Zalo 0916 798 168.